Zabytków kultury materialnej w okolicach Rutki-Tartaku jest niewiele. Uważny turysta dotrze jednak do pozostałości jaćwieskich grodzisk w postaci usypanych wzniesień i wałów, czy nadgryzionych zębem czasu znacznie późniejszych drewnianych lub wznoszonych z gliny czy kamienia zabytków budownictwa wiejskiego (np. we wsiach Postawelek, Lizdejki, Krejwiany). Znajdziemy tu również zachowane resztki starych dworów i folwarków. Pierwszy z nich rozpoznamy jedynie po fragmentach oraz starym drzewostanie stanowiącym niegdyś park dworski XVII wiecznej posiadłości w Kadaryszkach. We wsi Kleszczówek zachowały się drewniane zabudowania z czworakami i spichlerzem z przełomu XIX i XX wieku, które wraz z systemem kilku stawów stanowiły kiedyś folwark stawowy Kleszczówek. Podczas wędrówki warto również zboczyć nad niewielką rzeczkę Wigrę by na jednym z jej brzegów, we wsi Poszeszupie–Folwark obejrzeć od wielu lat niezamieszkały i bardzo już zniszczony drewniany dworek Wingrany wraz z pozostałościami zabudowań gospodarczych XIX wiecznego folwarku. W Rutce-Tartaku warto na chwilę zatrzymać się na cmentarzu parafialnym przy miejscu pamięci narodowej ku czci ofiar II wojny światowej oraz na skraju wsi przy pomniku upamiętniającym pielgrzymkę papieża Jana Pawła II do Ojczyzny w 1991 roku. Można tu również obejrzeć budynki z lat trzydziestych ubiegłego wieku. Wśród nich wybudowaną w kształcie liter JP (Józef Piłsudski) siedzibę Straży Granicznej oraz pochodzące z 1927 roku zabudowania dawnego młyna wodnego na rzece Szeszupie. Budownictwo sakralne reprezentowane jest przez dwie świątynie zbudowane w końcu lat siedemdziesiątych ubiegłego stulecia. Ciekawą bryłą architektoniczną doskonale wkomponowaną w krajobraz jest zbudowany w kształcie arki kościół parafialny w Rutce-Tartaku z 1980 roku oraz uroczo położony na wzgórzu budynek świątyni we wsi Smolniki zbudowany w 1978 roku. Zainteresowanie turystów przyciąga również niewielka drewniana kapliczka na cmentarzu w Smolnikach, która została zbudowana na fundamentach starej XVIII wiecznej kaplicy. Oprócz parafialnych nekropolii znajdują się tu również niewielkie cmentarzyki, świadkowie wydarzeń sprzed lat. Wśród nich znajdziemy rodzinny cmentarz ewangelicki we wsi Folusz, cmentarz z I wojny światowej w Wierzbiszkach czy mały cmentarzyk w miejscowości Pobondzie. By dowiedzieć się czegoś o historii tej ziemi warto wstąpić do wciąż wzbogacanej niewielkiej Izby Regionalnej w Smolnikach.
W niedalekiej przyszłości mieszkańcy gminy jak i odwiedzający ją goście będą mieli okazję szerzej i w sposób kompleksowy zapoznać się z najdawniejszą historią tego regionu. Gmina Rutka-Tartak jest w trakcie realizacji projektu „Wakacyjna Wioska Bałtów”, którego głównym celem edukacyjnym jest prezentacja i propagowanie dziedzictwa kulturowego północnej Suwalszczyzny. W zrekonstruowanych na podstawie źródeł historycznych wiosce plemiennej i grodzisku z okresu średniowiecza można będzie obserwować życie codzienne, prastare pogańskie zwyczaje oraz obrzędy Jaćwingów - pierwotnych mieszkańców tej ziemi. Na terenie Wakacyjnej Wioski Bałtów powstanie również modelowe centrum turystyczne o wysokim standardzie, w którym na obszarze ok. 8 hektarów znajdziemy: hotel, schronisko, pole namiotowe, centrum informacji turystycznej, amfiteatr, punkty gastronomiczne oraz tereny sportowo-rekreacyjne. Projektowany kompleks ze względu na atrakcyjne usytuowanie wspierać ma również rozwój turystyki kulturowej, różnych form aktywnego wypoczynku, kultury fizycznej i sportu.
Epilog
Doceniane przez Czesława Miłosza („Dolina Issy) i Andrzeja Wajdę („Pan Tadeusz”) przyrodnicze i kulturowe walory tej ziemi stają się magnesem przyciągającym turystów coraz bardziej świadomych unikalności tego zakątka Polski. Wpatrując się z wieży widokowej w Rowelach w pofałdowany krajobraz doliny Szeszupy, podziwiając z punktu widokowego „U Pana Tadeusza” w Smolnikach lustrzane tafle jezior i widniejącą w oddali Cisową Górę czy też gasząc pragnienie wodą gazowaną „Pana Tadeusza” coraz częściej myślimy nie tylko o tym jak tę ziemię zwiedzać i uwieczniać na fotografiach lecz również uświadamimy sobie konieczność ochrony tego wspaniałego zakątka. Bo najważniejsze dla tej gminy jest by każdy kto tu przyjedzie potrafił po trudach całodniowej wędrówki, plażowania czy wędkowania wsłuchać się o zmierzchu w zielone serce przyrody, wczytać się w baśń, której prawdy i tajemnice są tu przekazywane z pokolenia na pokolenie...
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz