Gmina Rutka-Tartak ze względu na swoją historię oraz położenie stanowić może przykład kulturowej mieszanki pogranicza. Dotyczy to zarówno obyczajów, pieśni jak i tradycji kulinarnych tak charakterystycznych dla tego regionu. Ludowe tradycje, pieśni i obrzędy są głęboko zakorzenione w świadomości tutejszych mieszkańców i przekazywane z pokolenia na pokolenie.
Rolę nie do przecenienia w kultywowaniu, zachowywaniu i chronieniu kulturowego dziedzictwa w wymiarze nie tylko rodzinnym spełnia od wielu lat Rodzinna Kapela Racisów z Jasionowa. Założona w 1990 roku występuje obecnie w składzie - dziadek i wnuki: lider zespołu Franciszek Racis (I skrzypce, śpiew), Szymon Racis (II skrzypce, śpiew), Andrzej Racis (harmonia trzyrzędowa, śpiew), Wioletta Racis (basetla, śpiew), Agnieszka Racis (bębenek obręczowy, śpiew). Kapela Racisów od kilkunastu lat regularnie uczestniczy w makroregionalnych jarmarkach folkloru w Węgorzewie i Suwałkach. Grająca nieskażoną, oryginalną muzykę ludową tej ziemi jest ceniona, zapraszana i nagradzana na najważniejszych festiwalach i przeglądach zarówno w kraju jak i za granicą. Kapela ma w swoim dorobku również nagrania dla Radiowego Centrum Kultury Ludowej Polskiego Radia, a jej twórca był wielokrotnie źródłem cennych informacji dla pracowników Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie. Za zasługi dla kultury ludowej Franciszek Racis – skrzypek samouk, „ostatni prawdziwy muzykant ludowy Suwalszczyzny” został w 2009 roku wyróżniony Nagrodą im. Oskara Kolberga.
Nie mniej istotny wkład w kultywowanie tradycji tego regionu ma również Świetlica Gminna w Rutce-Tartaku i działające przy niej dwa zespoły ludowe: „Szeszupa” i „Szeszupiaki”. Pierwszy z nich tworzą miejscowi śpiewacy i tancerze, którzy w pieśniach i inscenizacjach ludowych obrzędów kultywują i propagują folklor polsko-litewskiego pogranicza. W swojej działalności starają się też zachować tradycyjne, często zapomniane już wzory i motywy na wytworach ludowego rękodzieła. Wielokrotnie reprezentował Suwalszczyznę, zdobywając trzykrotnie główne nagrody na najważniejszych festiwalach: Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu nad Wisłą oraz Ogólnopolskim Konkursie Tradycyjnego Tańca Ludowego w Rzeszowie. Zrealizował szereg realizacji obrzędowych, w tym: „Zapusty”, „Wigilia z końca XIX wieku”, „Chodzenie z Gwiazdą”. Koncertował w Trokach podczas X Dni Kultury Polskiej na Litwie. Był też jedną z atrakcji gdańskiego Jarmarku Dominikańskiego. Jego dokonania zostały wielokrotnie zarejestrowane zarówno przez radio jak i telewizję. Dziecięcy Zespół Folklorystyczny „Szeszupiaki” tworzą młodzi adepci ludowej kultury. Dzieci i młodzież w lnianych strojach wiejskich pastuszków wykonują lokalne pieśni ludowe właściwe dla wieku dziecięcego lub posługując się miejscową gwarą prezentują obrzędy charakterystyczne dla miejscowego folkloru. Podobnie jak dorośli, również młodzi artyści z powodzeniem uczestniczą w ogólnopolskich festiwalach. Występowali między innymi na ogólnopolskim festiwalu „Dziecko w folklorze” w Baranowie Sandomierskim. Świetlica Gminna jest również inicjatorem i współorganizatorem znanych już szeroko w regionie imprez folklorystycznych takich jak „Piknik nad Szeszupą”(zawsze w Boże Ciało) i „Przyjechało Wesele, Wesele...” (zazwyczaj na przełomie lipca i sierpnia).
Nieodłączną częścią dziedzictwa kulturowego są tradycje kulinarne. Z dawien dawna na pograniczu polsko-litewskim potrawy były proste i bazowały głównie na ziemniakach, mięsie, mleku i razowym chlebie. Stąd też i dzisiaj odwiedzający gminę Rutka-Tartak turyści mają okazję skosztować takich potraw jak kiszka ziemniaczana, babka ziemniaczana czy kartacze. Już pierwsze skosztowanie tych lokalnych przysmaków powoduje, że stają się oni ich smakoszami. Podobnie jest z sękaczem - wypiekanym na drewnianym walcu nad wolnym ogniem ciastem. W wielu domach na terenie gminy gospodynie zajmują się wypiekiem chleba razowego, często tradycyjną metodą na liściach tataraku. Rzadziej już można spotkać gospodarzy znających recepturę i przygotowujących wyśmienitą, wysokogatunkową wędlinę zwaną tu kindziukiem. Tutejszą kuchnię najlepiej poznać i posmakować będąc uczestnikiem dużych rodzinnych uroczystości. Niestety nie wszyscy mogą usiąść przy suto zastawionym weselnym stole w towarzystwie sękaczy, kindziuków, wędzonych węgorzy i sielaw,
Od wielu lat gospodynie gminy Rutka-Tartak i gmin ościennych produkują znane na całej Suwalszczyźnie sery podpuszczkowe dojrzewające. Zachowane do naszych czasów drewniane formy do wytwarzania sera świadczą, że na tych ziemiach produkcję serów prowadzono już przed 120 laty. Produkowane na bazie naturalnej podpuszczki z żołądków cielęcych miejscowe sery mają gładką powierzchnię, na której czasem zauważa się odcisk formy lub tkaniny. W smaku ser jest łagodny i dopiero w trakcie dojrzewania i twardnienia smak ten staje się bardziej wyraźny. Dość intensywny zapach naturalnego sera często wzbogacany jest aromatem miejscowych ziół, czosnku, majeranku lub zmieniany w trakcie wędzenia. Od 2003 roku gospodynie z gmin Rutka-Tartak i Wiżajny produkują sery w ramach Stowarzyszenia „Macierzanka”, które zostało laureatem nagrody Perła 2005 w konkursie na najlepszy polski regionalny produkt żywnościowy. Dzięki wpisaniu na Listę Produktów Tradycyjnych oraz otrzymaniu przez część producentów rekomendacji Slow Food miejscowe sery dojrzewające będą zdecydowanie łatwiej rozpoznawalne oraz wprowadzane na rynki zagraniczne.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz